2 Louis XII-stijl - overgang gotiek naar renaissance
De Louis XII-stijl (1495 tot 1525) vormt de overgang tussen de gotische kunst en de eerste renaissance en is het resultaat van de Italiaanse oorlogen van Charles VIII en Louis XII, waardoor Frankrijk in direct contact komt met de Italiaanse artistieke renaissance. Over het algemeen blijft de structuur Frans, alleen de decoratie verandert en wordt Italiaans.
Bij de terugkeer van Charles VIII uit Italië arriveerde in Amboise vanaf 1495 een groep van 22 Italiaanse kunstenaars, die samenwerkten met Franse meester-metselaars. Onder hen de Italiaanse architecten Giovanni Giocondo en Dominique de Cortona (genaamd “Boccador”, en tuinman Pacello da Mercogliano. 1495 wordt algemeen beschouwd als het startpunt van deze nieuwe artistieke beweging.
Het zou echter niet correct zijn om deze nieuwe stijl uitsluitend af te leiden uit de Italiaanse bijdrage: er bestaan relaties tussen de Franse architectuurproductie en die van de Spaanse bouwkunst én de invloed van het noorden, vooral van Antwerpen, is zowel in de decoratieve kunsten als in de in de schilderkunst en glas in lood te bemerken.
<https://fr.wikipedia.org/wiki/Style_Louis_XII>
De "reizen" van Charles VIII en Louis XII leidden niet tot een onmiddellijke bekering tot renaissancekunst, zoals vaak wordt aangenomen. Slechts enkele persoonlijkheden onder de geestelijken, de edelen of zelfs de financiers in dienst van de koning, begonnen echt belangstelling te krijgen voor Italiaanse kunst, Louis XII zelf bleef vrij onverschillig. Echter de adel ziet zich gestimuleerd door een verbeelding van hernieuwde glorie en beschouwt de Italiaanse expedities als een middel om met het fortuin een onsterfelijke roem te verwerven.
Veel meer dan de koning, was maarschalk de Gié de eerste van hen, op de voet gevolgd door de Amboise-clan, waarvan kardinaal Georges d’Amboise en luitenant-generaal Charles II d'Amboise de leiding zouden nemen als grote Franse bouwers.
<https://fr.wikipedia.org/wiki/Style_Louis_XII>
Er wordt nooit geprobeerd om Italiaanse gebouwen te reproduceren en nog minder wordt gevraagd aan de buitenlandse kunstenaars om het werk te doen. De realisaties gebeuren steeds in samenwerking met de Franse meester-metselaars, die zich vooral bezighouden met de nationale artistieke tradities of zich erdoor gebonden achten. De geïmporteerde architecturale vormen worden ingevoegd en onderworpen aan het reeds bestaande gotische bouwsysteem, waardoor nieuwe oplossingen werden gevonden. De ornamenten zelf, die gemakkelijk naar Italiaanse modellen hadden kunnen worden gekopieerd, ondergaan op hun beurt transformaties om zich aan te passen aan de Franse kunst.
De Louis XII-stijl (1495 tot 1525) is een overgangsstijl, een zeer korte overgang tussen twee tijdperken, de gotiek en de renaissance. Hij beschrijft een tijd waarin decoratieve kunst, vertrekkende van de spitsboog en het gotische naturalisme, zal evolueren naar de halfronde boog en de flexibele en ronde vormen vermengd met gestileerde antieke motieven die typisch zijn voor de eerste renaissance: er is nog veel gotiek in het kasteel van Blois, er zijn er geen meer bij het graf van Louis XII in Saint-Denis.
<https://fr.wikipedia.org/wiki/Style_Louis_XII>
In de kunstgeschiedenis is er nooit een plotselinge overgang van de ene stijl naar de andere. Het is door opeenvolgende stadia en door de vervorming van de oude stijl dat een nieuwe stijl wordt geboren en gevormd: het zijn deze vervormingen die vervolgens het embryo van de nieuwe stijl zullen worden.
Kenmerken van de Louis XII-stijl
In het algemeen blijft de bouwstructuur gotisch (met hoge zadeldaken, dakkapellen en hoektorens), alleen de decoratie verandert en wordt Italiaans. De Louis XII-stijl heeft de verdienste om een periode te kwalificeren waarin decoratieve kunst begint bij de spitsboog en het gotische naturalisme om zich naar de halfronde boog te verplaatsen en de ronde vormen vermengd met antieke gestileerde motieven die typisch zijn voor de Eerste Renaissance. Als aan het einde van de regeerperiode van Charles VIII de bijdrage van Italiaanse ornamenten het flamboyante repertoire verrijkte, was er voortaan onder Louis XII een hele Franse school die zich met nieuwe voorstellen uit Italië openstelde en zo de principes van een overgangsstijl vastlegde.
Louis XII-stijl
In het kasteel van Blois - kenmerken in de Louis XII-vleugel (1498-1503).
- De colonnade met gedraaide en ruitvormige kolommen zuilen. Onder Italiaanse invloed hernamen de kapitelen (die de zuilen bovenaan bekronen) - die sinds Charles VI bijna verlaten waren - hun plaats en imiteerden de klassieke orden.
- De korf- en accoladeboog. Boven de deuren worden bogen met mandhandvat bekroond door een gebroken tegenkromming en versierd met een stekelvarken, embleem van Louis XII. Deze zelfde gebroken tegenkromming wordt vaak gebruikt.
- De loggia'sin de gevel, onder Italiaanse invloed uit Napels.
- Dakramen vermengen flamboyante motieven en pinakels.
- De schelp is al alomtegenwoordig in de decoratieve kunsten. Het zal één van de belangrijkste motieven van de Eerste Renaissance worden.
Metselwerk met rood-zwart patroon
Louis XII-stijl
In het kasteel van Chaumont-sur-Loire - kenmerken in de oostvleugel (1498-1510).
- De colonnade van de zuidvleugel langs de zijde van de binnenkoer
- Dakramen vermengen flamboyante motieven en pinakels.
- De schelp is al alomtegenwoordig in de decoraties (bij inkom, bij oostgevel, bij trap).
Louis XII-stijl
In het kasteel van Meillant - kenmerken in de Leeuwentoren (1498-1510).
De Leeuwentoren - vanwege de leeuw op de spits - werd weelderig afgewerkt. De toren omvat een wenteltrap in Louis XII-stijl, die de overgang markeert tussen de flamboyante gotische stijl en de eerste Franse renaissance.
<Kastelen langs de Loire – blz 229>
- De hoeken van de toren zijn versierd met slanke kolommen met spiraalvormige ribben.
- Bovenaan zijn er zuilen met Ionische kapitelen, die open bogen dragen.
- De schelp is bovenaan aanwezig, onder de balustrade.
Deze decoratie is, met enkele interieurmotieven, het enige spoor van Italianisme dat in Meillant terug te vinden is.
Louis XII-stijl
In het kasteel Ainay-le-Viel - kenmerken vleugel in Louis XII-stijl (1500-1505).
Tussen 1500 en 1505 heeft Charles de Bigny binnen de omheining een pre-renaissance gebouw in Louis XII-stijl gebouwd, ter vervanging van de vroegere donjon op die plaats. De Italiaanse invloed is te zien aan het koepeldak van de achthoekige traptoren en aan de twee loggia’s van de gevels, evenals aan de overvloedige gebeeldhouwde decoratie.
< https://chateau-ainaylevieil.fr/un-chateau-medieval-et-renaissance >
- Het koepeldak van de achthoekige traptoren.
- De hoeken van de toren zijn versierd met slanke kolommen met spiraalvormige ribben.
- De korfboog boven de deur.
- De loggia's in de gevel, onder Italiaanse invloed uit Napels.
- Dakramen vermengen flamboyante motieven en pinakels.
Louis XII-stijl
In het kasteel Chamerolles (1503 - 1530).
Het kasteel draagt de stempel van het bewind van Louis XII, met tweekleurig metselwerk in baksteen - met ruitvormig patroon - en vooral met zijn overdekte galerij van de linkervleugel. Het heeft de tradionele vorm van een middeleeuws fort, maar is ontworpen als woonkasteel.
Metselwerk met rood-zwart patroon
Maak jouw eigen website met JouwWeb