François I (1494 - 1547)

Het leven van François I: sleutelmomenten

François I werd geboren op 12 september 1494 in Cognac. Zijn leven was gevuld met belangrijke gebeurtenissen die vandaag de dag nog steeds zichtbaar zijn in de Loire kastelen en de geschiedenis van Frankrijk. Hij trad op 18 mei 1514 in het huwelijk met Claude de France (1499 - 1524), de dochter van Louis XII. Op slechts 21-jarige leeftijd, op 1 januari 1515, werd hij gekroond tot koning in Reims. Later, op 8 januari 1530, huwde hij Eleonora van Habsburg (1498 - 1558). Zijn leven eindigde in het kasteel van Rambouillet op 31 maart 1547, op 52-jarige leeftijd.

 

Louise de Savoye

Claude de France

Koning op 20-jarige leeftijd

François I, de enige zoon van Charles de Valois-Orleáns, comte d'Angoulême en Louise de Savoye, werd erfgenaam van het hertogdom Valois bij de kroning van zijn neef Louis XII in 1498. Zijn jeugd en opvoeding werden sterk beïnvloed door zijn moeder en zuster Marguerite, die hij diep vereerde. Niemand had zoveel macht over hem als deze twee vrouwen.

Kort voor de dood van Louis XII huwde François I met Claude de France op 18 mei 1514. Op 1 januari 1515 stierf Louis XII en werd de 20-jarige François I koning van Frankrijk. Hoewel Claude koningin was, speelde zij nauwelijks een rol in staatszaken. Tijdens zijn lange veldtochten in Italië droeg François I het regentschap officieel over aan zijn moeder Louise de Savoye, een titel die zij tot aan haar dood in 1531 zou behouden.

De renaissance en François I

Zijn voorgangers Charles VIII en Louis XII hadden door de Italiaanse Oorlogen veel tijd doorgebracht in Italië en maakten daar de ontwikkeling van de renaissance mee. Ze hadden geen hoge dunk van nieuwe stroming, maar maakten wel de ontwikkeling van de Franse renaissance mogelijk. François I wordt gezien als de eerste Franse vorst die zelf door de renaissance beïnvloed werd. Enkel van de leraren van de jonge François probeerden de nieuwe Italiaanse ideeën over te brengen. Zijn moeder was geboeid door de kunst van de renaissance en bracht deze passie over op haar zoon. 

Tijdens zijn bewind groeide de Franse centrale staat op allerlei vlakken en kwam de culturele ontwikkeling van Frankrijk in een stroomversnelling.

Leonardo da Vinci

Clos-Lucé nabij Amboise

Buitenlands beleid

Zijn snelle en sluwe geest, zijn verbazingwekkende geheugen en zijn universele nieuwsgierigheid compenseerde zijn onervarenheid. 

Op buitenlands gebied maakte François I onmiddellijk grote indruk door tijdens de Oorlog van de Liga van Kamerijk in 1515 de Slag bij Marignano voor de poorten van Milaan te winnen en op die manier de controle over Lombardije te verwerven.

De koning bracht in januari 1516 één van de genieën van die tijd, Leonardo da Vinci naar Frankrijk. Hij installeerde hem in het landhuis van Clos-Lucé, op korte afstand van het kasteel van Amboise. 

<Les châteaux de la Loire au temps de la Renaissance - Ivan Coulas - blz 95>

Passie voor jacht en architectuur

Naast de jacht had François I ook een passie voor architectuur. Wanneer hij als François I op 20-jarige leeftijd Louis XII opvolgde, drukte hij zijn stempel als koning op een gerenoveerd kasteel van Blois bij de bouw van de vleugel François I van 1516 tot 1518.

Maar het was in Chambord, op een ruime open plek middenin de bossen, dat hij het ideale koninklijke jachtverblijf ging bouwen waarvan hij sinds lang droomde. De jonge prins had reeds verscheidene projecten, waarbij hij zelf betrokken was, laten uitwerken. Dominique de Cortone, een Italiaanse ingenieur-architect die Charles VIII naar Frankrijk was gevolgd, had een houten maquette gebouwd die het toekomstige kasteel van Chambord schijnt aan te kondigen, maar met een modernere rechte trap. In oktober 1519 gaf François I opdracht tot de bouw van het kasteel van Chambord en betrok Leonardo da Vinci bij het ontwerp. Het concept van de dubbele wenteltrap wordt toegeschreven aan Leonardo da Vinci. Hij zou de start van het kasteel zelf niet meemaken, want Leonardo stierf vier maanden voor de start.

<Kastelen van de Loire – blz 30>

 

 Kasteel Blois

Kasteel Chambord

Slag bij Pavia in 1525

De slag van Pavia in 1525

In 1521 kwam het opnieuw tot spanningen tussen Frankrijk en de Habsburgers om de heerschappij in Noord-Italië. Tijdens de Italiaanse Oorlog van 1521-1526 overleed zijn vrouw Claude de France in 1524, verloor François I in 1525 de slag bij Pavia en werd gevangen genomen door Karel V, die intussen keizer van het heilige Roomse Rijk was geworden. De catastrofale slag van Pavia blokkeerde voorlopig alle verdere uitgaven en de werf van Chambord werd stilgelegd. Het losgeld voor de koning en dat voor de gijzelaars, zijn zonen François en Henri, werd door keizer Karel vastgelegd op twee miljoen gouden kronen. Van zodra hij in oktober 1526 terug was, liet François I de werf van Chambord heropenen.

 

In 1528 besloot François I voornamelijk in Parijs en het Île-de-France te blijven. Eén van de plaatsen waar de koning van plan was te verblijven, was die van Villers-Cotterêts, die hij sinds 1498 in bezit had en die hem verleidde met zijn wildbos. Tussen 1528 en 1532 werd besloten tot de bouw van een koninklijke residentie. Krachtens het Edict van Villers-Cotterêts werd in 1539 het Frans de status van officiële bestuurstaal toegekend.

 

Tweede huwelijk

François I trad voor de tweede keer in het huwelijk in 1530 met Eleonora van Habsburg (1498-1558), een dochter van Filips de Schone en Johanna van Castilië en daarmee een zuster van keizer Karel. Eind 1530 had François I last van een fistel (pijpzweer), waardoor hij niet meer op een paard kon zitten. Op 31 maar 1547 stierf hij aan een bloedvergiftiging en een nierfalen ten gevolge van deze aandoening.